หน้าแรก › คลังความรู้ › ผู้เสียหาย
ผู้เสียหาย · ป.อ. มาตรา 337 และ 338การขู่ว่าจะปล่อยคลิป ภาพ หรือความลับเพื่อเรียกเงิน เป็นความผิดอาญาตั้งแต่วินาทีที่ข้อความขู่ส่งถึงผู้รับ ไม่ต้องรอให้จ่ายเงิน และไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้ หน้านี้อธิบายว่าการกระทำแบบใดเข้ามาตรา 337 มาตรา 338 หรือมาตรา 309 ผลเมื่อคลิปถูกเผยแพร่แล้ว และลำดับการดำเนินการของผู้ที่ถูกขู่
ดาวน์โหลดบทความฉบับ PDFปรับปรุงล่าสุด
สาระสำคัญโดยสรุป
ถูกแบล็กเมล์ (blackmail) คือการถูกข่มขืนใจด้วยคำขู่ว่าจะเปิดเผยคลิป ภาพ หรือความลับ เพื่อให้จ่ายเงินหรือทำสิ่งที่ผู้ขู่ต้องการ ประมวลกฎหมายอาญาลงโทษการกระทำนี้ในฐานรีดเอาทรัพย์ตามมาตรา 338 เมื่อขู่ว่าจะเปิดเผยความลับเพื่อเอาประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน ฐานกรรโชกตามมาตรา 337 เมื่อขู่ว่าจะทำอันตรายต่อชื่อเสียง และฐานข่มขืนใจตามมาตรา 309 เมื่อสิ่งที่เรียกร้องไม่ใช่ทรัพย์สิน ความผิดเกิดขึ้นตั้งแต่ข้อความขู่ส่งถึงผู้รับ ผู้ที่ไม่ยอมจ่ายยังแจ้งความได้ในฐานพยายามกระทำความผิด และสองฐานแรกไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้
ประมวลกฎหมายอาญาไม่มีคำว่าแบล็กเมล์ แต่มีความผิดสามฐานที่ครอบคลุมการขู่เพื่อเอาประโยชน์ คือ กรรโชกตามมาตรา 337 เมื่อขู่ว่าจะทำอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน รีดเอาทรัพย์ตามมาตรา 338 เมื่อขู่ว่าจะเปิดเผยความลับ และข่มขืนใจตามมาตรา 309 เมื่อสิ่งที่ขู่ให้ทำไม่ใช่การให้ทรัพย์สิน ฐานที่ใช้ขึ้นกับสองข้อ คือสิ่งที่ผู้ขู่ใช้ขู่ และสิ่งที่ผู้ขู่เรียกร้อง
คำว่าแบล็กเมล์ในภาษาที่ใช้กันทั่วไปหมายถึงการใช้ข้อมูลที่อีกฝ่ายไม่ต้องการให้ผู้อื่นรู้ มาบีบให้จ่ายเงินหรือทำตามความต้องการ กฎหมายไทยแยกการกระทำนี้ออกเป็นฐานความผิดตามสิ่งที่เรียกร้อง ถ้าเรียกร้องเงินหรือประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน ใช้มาตรา 337 หรือมาตรา 338 ซึ่งอยู่ในลักษณะ 12 ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ ถ้าเรียกร้องให้ทำหรือไม่ทำสิ่งอื่น ใช้มาตรา 309 ซึ่งอยู่ในลักษณะ 11 ความผิดต่อเสรีภาพ
มาตรา 338 เป็นบทที่ตรงกับการขู่ปล่อยคลิปที่สุด เพราะตัวบทพูดถึงการขู่เข็ญว่าจะเปิดเผยความลับโดยเฉพาะ และกำหนดโทษไว้สูงกว่ากรรโชกธรรมดา
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 338 “ผู้ใดข่มขืนใจผู้อื่นให้ยอมให้หรือยอมจะให้ตนหรือผู้อื่นได้ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน โดยขู่เข็ญว่าจะเปิดเผยความลับ ซึ่งการเปิดเผยนั้นจะทำให้ผู้ถูกขู่เข็ญหรือบุคคลที่สามเสียหาย จนผู้ถูกข่มขืนใจยอมเช่นว่านั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานรีดเอาทรัพย์ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท”1
องค์ประกอบของมาตรา 338 มีสี่ข้อ ข้อแรก การข่มขืนใจ คือการบีบบังคับจิตใจของผู้อื่น ข้อที่สอง วิธีการคือการขู่เข็ญว่าจะเปิดเผยความลับ ซึ่งการเปิดเผยนั้นจะทำให้ผู้ถูกขู่หรือบุคคลที่สามเสียหาย ข้อที่สาม สิ่งที่เรียกร้องคือให้ยอมให้หรือยอมจะให้ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน แก่ผู้ขู่หรือผู้อื่น และข้อที่สี่ ผลคือผู้ถูกข่มขืนใจยอมเช่นว่านั้น คลิปหรือภาพส่วนตัวที่ผู้เสียหายไม่ประสงค์ให้ผู้อื่นเห็น เป็นความลับในความหมายของมาตรานี้ และการที่ผู้ขู่ได้คลิปมาอย่างไร จะถ่ายโดยยินยอมหรือแอบถ่าย ไม่ใช่องค์ประกอบ
มาตรา 337 กว้างกว่ามาตรา 338 ในเรื่องวิธีการ เพราะครอบคลุมการขู่ว่าจะทำอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน และครอบคลุมการใช้กำลังประทุษร้าย แต่กำหนดโทษต่ำกว่า
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 337 วรรคหนึ่ง “ผู้ใดข่มขืนใจผู้อื่นให้ยอมให้หรือยอมจะให้ตนหรือผู้อื่นได้ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน โดยใช้กำลังประทุษร้ายหรือโดยขู่เข็ญว่าจะทำอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียงหรือทรัพย์สินของผู้ถูกขู่เข็ญหรือของบุคคลที่สาม จนผู้ถูกข่มขืนใจยอมเช่นว่านั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานกรรโชก ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท”2
มาตรา 337 วรรคสอง เพิ่มโทษเป็นจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงเจ็ดปีเมื่อขู่ว่าจะฆ่า ขู่ว่าจะทำร้ายร่างกายให้ได้รับอันตรายสาหัส ขู่ว่าจะวางเพลิง หรือมีอาวุธติดตัวมาขู่ กรณีขู่ปล่อยคลิปโดยทั่วไปไม่เข้าวรรคสอง เว้นแต่มีคำขู่เรื่องชีวิตหรือร่างกายประกอบด้วย
| ประเด็น | กรรโชก มาตรา 337 | รีดเอาทรัพย์ มาตรา 338 | ข่มขืนใจ มาตรา 309 |
|---|---|---|---|
| สิ่งที่ใช้ขู่ | อันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน หรือใช้กำลังประทุษร้าย | การเปิดเผยความลับที่จะทำให้ผู้ถูกขู่หรือบุคคลที่สามเสียหาย | อันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน หรือใช้กำลังประทุษร้าย |
| สิ่งที่เรียกร้อง | ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน | ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน | ให้กระทำการ ไม่กระทำการ หรือจำยอมต่อสิ่งใด |
| โทษ | จำคุกไม่เกินห้าปี และปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท | จำคุกหนึ่งปีถึงสิบปี และปรับสองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท | จำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ยอมความ | ไม่ได้ | ไม่ได้ | วรรคแรกยอมความได้ (มาตรา 321) |
| อายุความ (มาตรา 95) | สิบปี | สิบห้าปี | สิบปี (วรรคแรก) |
ถ้าคำขู่ไม่ได้เรียกร้องสิ่งใดเลย เป็นเพียงการขู่ให้กลัว เช่น ส่งข้อความว่าจะปล่อยคลิปโดยไม่บอกว่าต้องการอะไร การกระทำเข้ามาตรา 392 ซึ่งเป็นลหุโทษ ลงโทษผู้ที่ “ทำให้ผู้อื่นเกิดความกลัวหรือความตกใจ โดยการขู่เข็ญ” จำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท3 ในทางปฏิบัติ ข้อความลักษณะนี้มักตามมาด้วยการเรียกร้องในข้อความถัดไป ผู้เสียหายจึงควรเก็บข้อความทุกข้อความไว้ตามลำดับเวลา เพราะข้อความที่ระบุจำนวนเงินหรือสิ่งที่ต้องการคือหลักฐานที่ทำให้ฐานความผิดเปลี่ยนจากลหุโทษเป็นมาตรา 337 หรือมาตรา 338
การขู่ว่าจะปล่อยคลิปหรือภาพส่วนตัวเพื่อเรียกเงินเข้าองค์ประกอบของมาตรา 338 โดยตรง เพราะคลิปที่ผู้เสียหายไม่ต้องการให้ผู้อื่นเห็นเป็นความลับ และการเปิดเผยย่อมทำให้ผู้เสียหายเสียหาย การกระทำเดียวกันเข้ามาตรา 337 ได้ด้วยในฐานะการขู่ว่าจะทำอันตรายต่อชื่อเสียง เมื่อการกระทำเข้าได้ทั้งสองบท ศาลลงโทษตามบทที่มีโทษหนักที่สุดตามมาตรา 90 ซึ่งคือมาตรา 338
ถ้อยคำสำคัญในมาตรา 338 คือ “เปิดเผยความลับ” ความลับตามความหมายทั่วไปคือข้อเท็จจริงที่เจ้าของประสงค์จะปกปิดและยังไม่เป็นที่รู้ทั่วไป คลิปหรือภาพในลักษณะส่วนตัว บทสนทนาส่วนตัว ประวัติการรักษา ความสัมพันธ์ หรือเรื่องในครอบครัว เข้าความหมายนี้ได้ทั้งสิ้น ส่วนมาตรา 337 ใช้ถ้อยคำว่า “ขู่เข็ญว่าจะทำอันตรายต่อ…ชื่อเสียง” ซึ่งครอบคลุมการขู่ว่าจะเผยแพร่เรื่องราวที่ทำให้ผู้ถูกขู่เสียชื่อเสียง ไม่ว่าเรื่องนั้นจะเป็นความลับหรือไม่ก็ตาม
ความต่างในทางปฏิบัติอยู่ที่สองเรื่อง เรื่องแรกคือโทษ มาตรา 338 มีโทษขั้นต่ำจำคุกหนึ่งปีและขั้นสูงสิบปี ขณะที่มาตรา 337 วรรคหนึ่ง มีเพียงโทษขั้นสูงห้าปี เรื่องที่สองคืออายุความ ความผิดที่มีโทษจำคุกอย่างสูงสิบปีมีอายุความสิบห้าปีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95 (2) ส่วนความผิดที่มีโทษจำคุกอย่างสูงห้าปีมีอายุความสิบปีตามมาตรา 95 (3)4
ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สินไม่จำกัดเฉพาะเงินสด การขู่ให้โอนเงินผ่านบัญชี ให้ซื้อสินค้า ให้ยกหนี้ ให้โอนทรัพย์สิน หรือให้ทำงานโดยไม่รับค่าตอบแทน ล้วนเป็นประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สินได้ การขู่ให้ส่งคลิปหรือภาพเพิ่ม ซึ่งพบมากในคดีที่เรียกกันว่าการขู่กรรโชกทางเพศ (sextortion) ไม่ใช่ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน จึงไม่เข้ามาตรา 337 หรือมาตรา 338 แต่เข้ามาตรา 309 ซึ่งอธิบายในหัวข้อถัดไป
ความเห็นของสำนักงาน ในชั้นแจ้งความ สำนักงานแนะนำให้ระบุข้อเท็จจริงครบทั้งสามส่วน คือข้อความขู่ สิ่งที่ถูกเรียกร้อง และผลที่เกิดขึ้น (ยอมจ่ายหรือไม่จ่าย) แล้วให้พนักงานสอบสวนเป็นผู้ตั้งข้อหา ผู้เสียหายไม่จำเป็นต้องเลือกมาตราเองในคำร้องทุกข์ เพราะคำร้องทุกข์ที่บรรยายข้อเท็จจริงครบถ้วนใช้ได้กับทุกฐานที่ข้อเท็จจริงนั้นเข้าองค์ประกอบ
มีความผิด มาตรา 337 และมาตรา 338 กำหนดให้ความผิดสำเร็จเมื่อผู้ถูกข่มขืนใจยอมให้หรือยอมจะให้ประโยชน์ ถ้าผู้ถูกขู่ไม่ยอม การกระทำของผู้ขู่เป็นการลงมือกระทำความผิดแต่กระทำไปไม่บรรลุผล ซึ่งเป็นความผิดฐานพยายามตามมาตรา 80 ต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กฎหมายกำหนด ผู้ที่ถูกขู่แล้วไม่จ่ายจึงแจ้งความได้ทันที
ตัวบททั้งสองมาตราใช้ถ้อยคำว่า “จนผู้ถูกข่มขืนใจยอมเช่นว่านั้น” ซึ่งหมายความว่าผลของการข่มขืนใจเป็นองค์ประกอบของความผิดสำเร็จ แต่กฎหมายไม่ได้ปล่อยให้ผู้ที่ขู่แล้วไม่ได้ผลพ้นผิด เพราะมาตรา 80 บัญญัติเรื่องการพยายามกระทำความผิดไว้เป็นหลักทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 80 “ผู้ใดลงมือกระทำความผิดแต่กระทำไปไม่ตลอด หรือกระทำไปตลอดแล้วแต่การกระทำนั้นไม่บรรลุผล ผู้นั้นพยายามกระทำความผิด ผู้ใดพยายามกระทำความผิด ผู้นั้นต้องระวางโทษสองในสามส่วนของโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น”5
การส่งข้อความขู่พร้อมคำเรียกร้องถึงผู้เสียหายคือการลงมือกระทำความผิดแล้ว เพราะผู้ขู่ได้ทำทุกอย่างที่ตนต้องทำเพื่อให้ผู้ถูกขู่ยอม สิ่งที่เหลือคือการตัดสินใจของผู้ถูกขู่ เมื่อผู้ถูกขู่ไม่ยอม การกระทำจึงเป็นการกระทำไปตลอดแล้วแต่ไม่บรรลุผล ซึ่งตรงกับถ้อยคำในมาตรา 80 ผลในทางตัวเลขคือ พยายามรีดเอาทรัพย์มีระวางโทษสองในสามของจำคุกหนึ่งปีถึงสิบปี และพยายามกรรโชกมีระวางโทษสองในสามของจำคุกไม่เกินห้าปี
ข้อนี้มีผลต่อการตัดสินใจของผู้ถูกขู่โดยตรง การไม่จ่ายเงินไม่ได้ทำให้คดีอ่อนลง ตรงกันข้าม การจ่ายเงินไปแล้วทำให้ผู้ขู่ได้ทรัพย์ไปและมักนำไปสู่การเรียกร้องครั้งต่อไป เพราะคลิปยังอยู่ในมือผู้ขู่ ส่วนการไม่จ่ายเงินแล้วแจ้งความ ทำให้ข้อความขู่กลายเป็นพยานหลักฐานของความผิดฐานพยายาม และเมื่อผู้ขู่เผยแพร่คลิปจริงภายหลัง ก็เป็นความผิดอีกกรรมหนึ่งตามที่อธิบายในหัวข้อคลิปถูกปล่อยแล้ว
กรณีที่ผู้ถูกขู่ยอมจ่ายไปแล้วบางส่วน ความผิดสำเร็จตั้งแต่การยอมครั้งแรก การเรียกร้องครั้งถัดไปโดยอาศัยคลิปเดิมเป็นการข่มขืนใจครั้งใหม่ ซึ่งเป็นความผิดอีกกรรมหนึ่ง ผู้เสียหายที่เคยจ่ายไปแล้วจึงยังแจ้งความได้ และควรแจ้งโดยเร็ว เพราะยิ่งจ่ายหลายครั้ง ความเสียหายยิ่งมาก
การขู่ว่าจะปล่อยคลิปเพื่อให้ผู้ถูกขู่กลับมาคบ ลาออกจากงาน ถอนฟ้อง ส่งภาพเพิ่ม หรือยอมกระทำการใดที่ไม่ใช่การให้ทรัพย์สิน เป็นความผิดฐานข่มขืนใจตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 309 วรรคแรก โทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และเป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 321
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 309 วรรคแรก “ผู้ใดข่มขืนใจผู้อื่นให้กระทำการใด ไม่กระทำการใด หรือจำยอมต่อสิ่งใด โดยทำให้กลัวว่าจะเกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียงหรือทรัพย์สินของผู้ถูกข่มขืนใจนั้นเองหรือของผู้อื่น หรือโดยใช้กำลังประทุษร้ายจนผู้ถูกข่มขืนใจต้องกระทำการนั้น ไม่กระทำการนั้นหรือจำยอมต่อสิ่งนั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ”6
มาตรา 309 ต่างจากมาตรา 337 และมาตรา 338 ตรงสิ่งที่เรียกร้อง มาตรา 309 ครอบคลุมการให้กระทำการ ไม่กระทำการ หรือจำยอมต่อสิ่งใดก็ได้ที่ไม่ใช่ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน ส่วนวิธีการขู่ในมาตรา 309 ใช้ถ้อยคำเดียวกับมาตรา 337 คือทำให้กลัวว่าจะเกิดอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน การขู่ว่าจะปล่อยคลิปเป็นการทำให้กลัวว่าจะเกิดอันตรายต่อชื่อเสียง จึงเข้าวิธีการตามมาตรานี้
มาตรา 309 วรรคสอง เพิ่มโทษเป็นจำคุกไม่เกินห้าปี เมื่อกระทำโดยมีอาวุธ โดยร่วมกระทำตั้งแต่ห้าคนขึ้นไป หรือเพื่อให้ผู้ถูกข่มขืนใจทำ ถอน ทำให้เสียหาย หรือทำลายเอกสารสิทธิ การขู่ปล่อยคลิปเพื่อให้ผู้ถูกขู่ทำสัญญากู้ยืม ลงชื่อในเอกสารโอนสิทธิ หรือฉีกสัญญาที่ตนมีสิทธิ จึงอาจเข้าวรรคสองได้
กรณีขู่ให้ส่งคลิปหรือภาพเพิ่ม ผู้ขู่มักมีความผิดอื่นประกอบ เมื่อภาพที่เรียกร้องมีลักษณะลามกและผู้ขู่นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ที่ประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้ เป็นความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14 (4) และเมื่อผู้ถูกขู่เป็นเด็กอายุไม่เกินสิบแปดปี มีบทบัญญัติเฉพาะเรื่องสื่อลามกอนาจารเด็กซึ่งอยู่นอกขอบเขตของหน้านี้ ผู้เสียหายหรือผู้ปกครองควรแจ้งพนักงานสอบสวนให้ทราบข้อเท็จจริงเรื่องอายุตั้งแต่ต้น
ผลของการที่มาตรา 309 วรรคแรก เป็นความผิดอันยอมความได้ คือผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิดตามมาตรา 96 มิฉะนั้นคดีขาดอายุความ7 ข้อนี้ต่างจากมาตรา 337 และมาตรา 338 ซึ่งไม่มีกำหนดสามเดือน ผู้เสียหายในคดีที่ถูกขู่ให้ทำอย่างอื่นจึงต้องนับเวลาให้ดี
เมื่อผู้ขู่เผยแพร่คลิปจริง ผู้กระทำมีความผิดเพิ่มอีกกรรมหนึ่งแยกจากการขู่ ได้แก่ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14 (4) เมื่อเนื้อหามีลักษณะลามกและประชาชนทั่วไปเข้าถึงได้ มาตรา 16 เมื่อภาพถูกสร้าง ตัดต่อ หรือดัดแปลง และประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 หรือมาตรา 328 เมื่อมีการใส่ความประกอบการเผยแพร่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4403/2566 วินิจฉัยว่าหมิ่นประมาทโดยการโฆษณากับมาตรา 14 (4) เป็นความผิดสองกรรมต่างกัน
การขู่กับการเผยแพร่เป็นการกระทำคนละครั้ง มีเจตนาคนละอย่าง และคุ้มครองคุณธรรมทางกฎหมายคนละข้อ การขู่คุ้มครองเสรีภาพในการตัดสินใจและทรัพย์สิน ส่วนการเผยแพร่คุ้มครองชื่อเสียงและความสงบเรียบร้อย ผู้ที่ขู่แล้วปล่อยคลิปจริงจึงไม่ได้พ้นจากความผิดฐานขู่ และยังมีความผิดจากการเผยแพร่เพิ่มขึ้นอีก
ฐานแรกคือมาตรา 14 (4) ของพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ซึ่งลงโทษผู้ที่ “นำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ ที่มีลักษณะอันลามกและข้อมูลคอมพิวเตอร์นั้นประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้” โทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และอนุมาตรา (5) ลงโทษผู้ที่เผยแพร่หรือส่งต่อข้อมูลนั้นโดยรู้อยู่แล้ว8 ผู้ที่รับคลิปมาแล้วส่งต่อในกลุ่มหรือโพสต์ซ้ำจึงมีความผิดตามอนุมาตรา (5) ด้วย
ฐานที่สองคือหมิ่นประมาท เมื่อการเผยแพร่คลิปมาพร้อมข้อความหรือบริบทที่เป็นการใส่ความ เช่น ระบุชื่อผู้เสียหายพร้อมถ้อยคำเกี่ยวกับความประพฤติ การกระทำเข้ามาตรา 326 และเมื่อเผยแพร่ด้วยภาพ บันทึกภาพ หรือป่าวประกาศทางสื่อ เข้ามาตรา 328 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกินสองปี และปรับไม่เกินสองแสนบาท9 ศาลฎีกาวางหลักว่าสองฐานนี้ลงโทษแยกกันได้
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4403/256610
จำเลยเผยแพร่คลิปวิดีโอในเครือข่ายสังคมออนไลน์ครั้งเดียว ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า “แม้จำเลยจะลงมือเผยแพร่คลิปวิดีโอ…ในเครือข่ายทวิตเตอร์ครั้งเดียว แต่ความผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาตาม ป.อ. มาตรา 328 กับความผิดฐานนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ใด ๆ ที่มีลักษณะอันลามก…ตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 14 (4) มีวัตถุประสงค์ที่กฎหมายมุ่งคุ้มครองแตกต่างกัน” และ “ความผิดทั้ง 2 ฐานดังกล่าว มีองค์ประกอบของความผิดที่แตกต่างกัน สามารถแยกเจตนาของการกระทำความผิดออกจากกันได้อย่างชัดเจน การกระทำของจำเลยจึงเป็นความผิดสองกรรมต่างกัน ต้องลงโทษทุกกรรมเป็นกระทงความผิดตาม ป.อ. มาตรา 91”
ผลของคำพิพากษานี้ต่อผู้เสียหายในคดีแบล็กเมล์มีสองข้อ ข้อแรก การยอมความในส่วนหมิ่นประมาทซึ่งเป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 33311 ไม่ทำให้ข้อหาตามมาตรา 14 (4) ระงับ เพราะข้อหานั้นไม่ใช่ความผิดต่อส่วนตัว ข้อที่สอง การเผยแพร่ครั้งเดียวถูกลงโทษสองกระทง ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงที่ผู้เสียหายใช้ประกอบการเจรจาให้ผู้กระทำลบคลิปและหยุดการกระทำได้
ฐานที่สามคือมาตรา 16 ของพระราชบัญญัติเดียวกัน ซึ่งใช้กับกรณีที่ภาพไม่ใช่ภาพจริงของผู้เสียหาย แต่เป็นภาพที่ “เกิดจากการสร้างขึ้น ตัดต่อ เติม หรือดัดแปลงด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์หรือวิธีการอื่นใด” และนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ที่ประชาชนทั่วไปอาจเข้าถึงได้ โดยประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น ถูกเกลียดชัง หรือได้รับความอับอาย โทษจำคุกไม่เกินสามปี และปรับไม่เกินสองแสนบาท12 การขู่ด้วยภาพตัดต่อ ซึ่งรวมถึงภาพที่สร้างด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ จึงเป็นรีดเอาทรัพย์หรือกรรโชกในชั้นขู่ และเป็นความผิดตามมาตรา 16 ในชั้นเผยแพร่ รายละเอียดเรื่องภาพตัดต่ออยู่ในบทความ ตัดต่อภาพคนอื่นโพสต์ ผิด พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 16
ในทางแพ่ง การเผยแพร่คลิปส่วนตัวเป็นการทำต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมายให้เขาเสียหายแก่สิทธิอย่างหนึ่งอย่างใด ซึ่งเป็นละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และเมื่อมีการไขข่าวแพร่หลายซึ่งข้อความอันฝ่าฝืนต่อความจริง เป็นที่เสียหายแก่ชื่อเสียง เข้ามาตรา 423 ด้วย13 ผู้เสียหายเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ทั้งในคดีแพ่งและในคดีอาญาโดยยื่นคำร้องต่อศาลที่พิจารณาคดีอาญา วิธีคำนวณค่าเสียหายอธิบายไว้ในบทความ ฟ้องหมิ่นประมาทเรียกค่าเสียหายได้เท่าไร
กรรโชกตามมาตรา 337 และรีดเอาทรัพย์ตามมาตรา 338 ไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้ เพราะประมวลกฎหมายอาญาไม่มีบทบัญญัติให้ความผิดสองฐานนี้ยอมความได้ ต่างจากหมวดฉ้อโกงซึ่งมีมาตรา 348 และหมวดหมิ่นประมาทซึ่งมีมาตรา 333 การถอนคำร้องทุกข์จึงไม่ทำให้คดีระงับ และอายุความเป็นสิบปีกับสิบห้าปีตามลำดับ ส่วนข่มขืนใจตามมาตรา 309 วรรคแรก ยอมความได้ตามมาตรา 321 และต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือน
ความผิดอันยอมความได้ในประมวลกฎหมายอาญาต้องมีบทบัญญัติระบุไว้โดยเฉพาะ ในลักษณะ 12 ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ มีมาตรา 348 ซึ่งบัญญัติว่า “ความผิดในหมวดนี้ นอกจากความผิดตามมาตรา 343 เป็นความผิดอันยอมความได้” แต่มาตรานี้อยู่ในหมวด 3 ความผิดฐานฉ้อโกง ส่วนกรรโชกและรีดเอาทรัพย์อยู่ในหมวด 2 ซึ่งไม่มีบทบัญญัติทำนองเดียวกัน ความผิดสองฐานนี้จึงเป็นความผิดอาญาแผ่นดิน7
ผลของการเป็นความผิดอาญาแผ่นดินปรากฏในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 126 วรรคสอง ซึ่งบัญญัติว่า “ในคดีซึ่งมิใช่ความผิดต่อส่วนตัว การถอนคำร้องทุกข์เช่นนั้นย่อมไม่ตัดอำนาจพนักงานสอบสวนที่จะสอบสวนหรือพนักงานอัยการที่จะฟ้องคดีนั้น”14 ผู้เสียหายที่ตกลงกับผู้ขู่ภายหลังแล้วไปถอนคำร้องทุกข์ จึงไม่ทำให้คดีจบ และผู้ขู่ที่เสนอว่าจะลบคลิปแลกกับการถอนแจ้งความ ไม่มีทางได้ผลตามกฎหมาย
ข้อนี้มีสองด้าน ด้านผู้เสียหาย การที่คดีเดินต่อได้โดยไม่ขึ้นกับการยอมความ ทำให้ผู้เสียหายไม่ตกอยู่ในภาวะถูกขู่ซ้ำให้ถอนคดี ด้านผู้ถูกกล่าวหา การเจรจาชดใช้ค่าเสียหายและการลบคลิป ยังมีผลเป็นเหตุบรรเทาโทษที่ศาลนำมาพิจารณาได้ แม้จะไม่ทำให้คดีระงับ
ส่วนหมิ่นประมาทตามมาตรา 326 และมาตรา 328 ซึ่งเกิดเมื่อมีการเผยแพร่พร้อมการใส่ความ เป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 333 และต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือนตามมาตรา 96 ผู้เสียหายในคดีแบล็กเมล์ที่คลิปถูกปล่อยแล้วจึงมีสองนาฬิกาที่เดินไม่เท่ากัน คือสามเดือนสำหรับข้อหาหมิ่นประมาท และสิบปีหรือสิบห้าปีสำหรับข้อหากรรโชกหรือรีดเอาทรัพย์ รายละเอียดเรื่องการยอมความในคดีหมิ่นประมาทอยู่ในบทความ หมิ่นประมาท ยอมความได้ไหม
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95 วรรคหนึ่ง “ในคดีอาญา ถ้ามิได้ฟ้องและได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลภายในกำหนดดังต่อไปนี้ นับแต่วันกระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ (๑) ยี่สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกยี่สิบปี (๒) สิบห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าเจ็ดปีแต่ยังไม่ถึงยี่สิบปี (๓) สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งปีถึงเจ็ดปี (๔) ห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งเดือนถึงหนึ่งปี (๕) หนึ่งปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งเดือนลงมา หรือต้องระวางโทษอย่างอื่น”4
อายุความนับแต่วันกระทำความผิด คือวันที่ส่งข้อความขู่ ไม่ใช่วันที่ผู้เสียหายรู้ตัวผู้กระทำ ในคดีที่ผู้ขู่ใช้บัญชีปลอม ผู้เสียหายจึงมีเวลาสืบหาตัวผู้กระทำได้นาน แต่พยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์มีอายุสั้นกว่าอายุความมาก ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ที่ผู้ให้บริการต้องเก็บมีกำหนดเวลาตามกฎหมาย การแจ้งความเร็วจึงมีผลต่อโอกาสระบุตัวผู้กระทำมากกว่าอายุความ
ผู้ที่ถูกขู่ว่าจะปล่อยคลิปควรไม่จ่ายเงิน ไม่ส่งภาพเพิ่ม ไม่ลบบทสนทนา เก็บหลักฐานข้อความขู่พร้อมบัญชีผู้ส่งและวันเวลา แจ้งความต่อพนักงานสอบสวนในฐานกรรโชกหรือรีดเอาทรัพย์ และแจ้งผู้ให้บริการแพลตฟอร์มให้ระงับบัญชีผู้ขู่ ลำดับนี้ตั้งอยู่บนหลักที่ว่าความผิดเกิดขึ้นแล้วตั้งแต่ส่งข้อความขู่ และการจ่ายเงินไม่ได้ทำให้คลิปหายไปจากมือผู้ขู่
สำหรับผู้ที่จ่ายเงินไปแล้ว การแจ้งความยังทำได้และควรทำ ความผิดสำเร็จแล้วตั้งแต่การยอมครั้งแรก หลักฐานการโอนเงินเป็นพยานหลักฐานที่ชัดที่สุดของการที่ผู้ถูกข่มขืนใจยอมเช่นว่านั้น และผู้เสียหายขอคืนเงินที่จ่ายไปได้ในฐานะค่าสินไหมทดแทนในคดีอาญา
ความเห็นของสำนักงาน ในงานที่สำนักงานรับดำเนินการ ขั้นที่ใช้เวลามากที่สุดไม่ใช่การแจ้งความ แต่คือการจัดลำดับหลักฐานให้พนักงานสอบสวนเห็นองค์ประกอบของความผิดในการอ่านครั้งเดียว คือข้อความขู่อยู่ที่ไหน คำเรียกร้องอยู่ที่ไหน และผู้เสียหายตอบอย่างไร สำนักงานจึงจัดทำลำดับเหตุการณ์พร้อมหลักฐานประกอบเป็นเอกสารชุดเดียวก่อนเข้าพบพนักงานสอบสวน และในกรณีที่ผู้ขู่ยังส่งข้อความอยู่ สำนักงานแนะนำให้ผู้เสียหายหยุดตอบ ไม่ใช่หยุดรับ
การทวงหนี้หรือเรียกร้องสิทธิที่มีอยู่จริง ไม่เป็นกรรโชกหรือรีดเอาทรัพย์โดยลำพัง เพราะประโยชน์ที่เรียกร้องเป็นสิ่งที่ผู้เรียกร้องมีสิทธิได้รับ แต่วิธีการที่ใช้ยังอาจเป็นความผิดได้ การขู่ว่าจะประจานลูกหนี้ด้วยภาพส่วนตัวหรือความลับที่ไม่เกี่ยวกับหนี้ อาจเข้ามาตรา 309 ในฐานะการข่มขืนใจให้ชำระหนี้ด้วยวิธีที่กฎหมายไม่อนุญาต และถ้าประจานจริง เข้ามาตรา 326 หรือมาตรา 328
คำถามนี้มาจากอีกฝั่งหนึ่งของเรื่องเดียวกัน ผู้ที่มีสิทธิเรียกร้องจริง เช่น เจ้าหนี้ คู่ค้าที่ถูกผิดสัญญา หรือผู้ที่ถูกละเมิดสิทธิ มักใช้ถ้อยคำกดดันให้อีกฝ่ายชำระ ถ้อยคำว่าจะฟ้องคดี จะแจ้งความ หรือจะใช้สิทธิทางศาล เป็นการแจ้งว่าจะใช้สิทธิตามกฎหมาย ไม่ใช่การขู่เข็ญว่าจะทำอันตราย แต่ถ้อยคำว่าจะโพสต์ภาพส่วนตัว จะบอกครอบครัว จะส่งเรื่องให้ที่ทำงาน หรือจะเปิดเผยเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับหนี้ เป็นการขู่ว่าจะทำอันตรายต่อชื่อเสียงหรือเปิดเผยความลับ ซึ่งเป็นวิธีการที่มาตรา 309 มาตรา 337 และมาตรา 338 ห้าม
ข้อแตกต่างระหว่างมาตรา 309 กับมาตรา 337 ในกรณีทวงหนี้อยู่ที่คำว่า “ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน” ซึ่งศาลต้องพิจารณาว่าผู้เรียกร้องมีสิทธิในประโยชน์นั้นหรือไม่ สำนักงานไม่ยกแนวคำพิพากษาศาลฎีกาในประเด็นนี้ไว้ในหน้านี้ เพราะในวันที่จัดทำ ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกาไม่สามารถใช้งานได้ ผู้ที่อยู่ในฐานะผู้ถูกกล่าวหาจึงควรขอคำปรึกษาเฉพาะกรณีก่อนให้การ
สำหรับการประจานลูกหนี้โดยการโพสต์ แม้หนี้จะมีอยู่จริง การโพสต์ประจานยังเป็นหมิ่นประมาทได้ เพราะมาตรา 330 ยกเว้นโทษเฉพาะเมื่อพิสูจน์ได้ว่าเรื่องที่หาว่าหมิ่นประมาทเป็นความจริง และการพิสูจน์นั้นเป็นประโยชน์แก่ประชาชน ซึ่งหนี้ส่วนตัวมักไม่เข้าเงื่อนไขหลัง รายละเอียดอยู่ในบทความ โพสต์เรื่องจริง ผิดหมิ่นประมาทไหม
ความเห็นของสำนักงาน เจ้าหนี้ที่ต้องการกดดันลูกหนี้ ควรจำกัดถ้อยคำไว้ที่สิทธิตามกฎหมายของตน คือการฟ้อง การบังคับคดี และดอกเบี้ย การอ้างถึงเรื่องส่วนตัวของลูกหนี้ที่ไม่เกี่ยวกับหนี้ไม่ช่วยให้ได้ชำระหนี้เร็วขึ้นในทางกฎหมาย แต่ทำให้เจ้าหนี้กลายเป็นผู้ต้องหาได้ในข้อหาที่มีโทษหนักกว่าหนี้ที่ทวงอยู่
กฎหมายอังกฤษ เยอรมัน และญี่ปุ่นลงโทษการขู่เรียกเงินในฐานเดียวกับกรรโชกและรีดเอาทรัพย์ของไทย อังกฤษมีฐาน blackmail ตาม Theft Act 1968 มาตรา 21 ซึ่งลงโทษการเรียกร้องโดยขู่เข็ญที่ไม่มีเหตุอันควร โทษจำคุกสูงสุดสิบสี่ปี เยอรมนีใช้ Erpressung ตาม § 253 StGB โทษจำคุกไม่เกินห้าปี และญี่ปุ่นใช้ 恐喝 ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 249 โทษจำคุกไม่เกินสิบปี ทั้งสามระบบลงโทษการพยายามด้วย
อังกฤษและเวลส์ Theft Act 1968 มาตรา 21 บัญญัติว่าบุคคลมีความผิดฐาน blackmail เมื่อ “with a view to gain for himself or another or with intent to cause loss to another, he makes any unwarranted demand with menaces” และการเรียกร้องโดยขู่เข็ญถือว่าไม่มีเหตุอันควร เว้นแต่ผู้เรียกร้องเชื่อว่าตนมีเหตุอันสมควรในการเรียกร้อง และเชื่อว่าการใช้คำขู่เป็นวิธีที่เหมาะสมในการบังคับตามข้อเรียกร้อง อนุมาตรา (2) กำหนดว่าลักษณะของสิ่งที่เรียกร้องไม่สำคัญ และไม่สำคัญว่าคำขู่เกี่ยวกับการกระทำของผู้เรียกร้องเองหรือไม่ อนุมาตรา (3) กำหนดโทษจำคุกไม่เกินสิบสี่ปี15 จุดต่างจากกฎหมายไทยคือกฎหมายอังกฤษรวมการขู่ทุกรูปแบบไว้ในฐานเดียว และใช้ความเชื่อของผู้เรียกร้องสองข้อเป็นเครื่องแยกการทวงสิทธิโดยชอบออกจาก blackmail ซึ่งเป็นแนวทางที่ตอบคำถามเรื่องการทวงหนี้ในหัวข้อก่อนหน้าได้ชัดกว่าถ้อยคำในมาตรา 337 ของไทย
ในทางแพ่ง ศาลสูงอังกฤษในคดี Reid v Price [2020] EWHC 594 (QB) ประเมินค่าเสียหายจากการที่จำเลยเปิดเผยบันทึกภาพส่วนตัวของโจทก์ ซึ่งจำเลยเคยให้คำรับรองเป็นหนังสือว่าจะไม่เปิดเผย ผู้พิพากษา Warby วินิจฉัยว่าคดีนี้สมควรได้รับค่าเสียหายอย่างน้อย 25,000 ปอนด์ ในฐานการละเมิดความลับ การใช้ข้อมูลส่วนตัวโดยมิชอบ การผิดสัญญา และค่าสินไหมทดแทนตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูล16 คดีนี้แสดงว่าในระบบกฎหมายอังกฤษ การเปิดเผยบันทึกภาพส่วนตัวมีทางเยียวยาทางแพ่งที่เป็นอิสระจากคดีอาญา เทียบได้กับมาตรา 420 ของไทย
เยอรมนี Strafgesetzbuch § 253 Erpressung ลงโทษผู้ที่ “einen Menschen rechtswidrig mit Gewalt oder durch Drohung mit einem empfindlichen Übel zu einer Handlung, Duldung oder Unterlassung nötigt und dadurch dem Vermögen des Genötigten oder eines anderen Nachteil zufügt, um sich oder einen Dritten zu Unrecht zu bereichern” โทษจำคุกไม่เกินห้าปีหรือปรับ วรรค (2) กำหนดว่าการกระทำเป็นความผิดเมื่อการใช้กำลังหรือการขู่เพื่อวัตถุประสงค์ที่มุ่งหมายนั้น ถือได้ว่าน่าตำหนิ (verwerflich) วรรค (3) ลงโทษการพยายาม และวรรค (4) กำหนดโทษจำคุกไม่ต่ำกว่าหนึ่งปีในกรณีร้ายแรง เช่น กระทำเป็นอาชีพหรือเป็นสมาชิกแก๊ง17 ส่วนการขู่ให้ทำสิ่งที่ไม่ใช่ทรัพย์สินเป็น Nötigung ตาม § 240 โทษจำคุกไม่เกินสามปี ซึ่งเทียบได้กับมาตรา 309 ของไทย
ถ้อยคำ “Drohung mit einem empfindlichen Übel” หรือการขู่ด้วยความเสียหายที่กระทบอย่างรับรู้ได้ กว้างกว่ารายการห้าข้อในมาตรา 337 ของไทย และการขู่ว่าจะเปิดเผยคลิปส่วนตัวเข้าถ้อยคำนี้โดยไม่ต้องตีความว่าคลิปเป็นความลับหรือไม่ กฎหมายเยอรมันจึงไม่ต้องแยกกรรโชกกับรีดเอาทรัพย์ออกจากกัน แต่ใช้เกณฑ์ความน่าตำหนิในวรรค (2) แยกการทวงสิทธิโดยชอบออกจากการขู่เรียกเงิน
ญี่ปุ่น 刑法 มาตรา 249 วรรคหนึ่ง บัญญัติว่า “人を恐喝して財物を交付させた者は、十年以下の拘禁刑に処する” และวรรคสองใช้กับการได้มาซึ่งประโยชน์ทางทรัพย์สินที่ไม่ใช่ตัวทรัพย์ มาตรา 250 ลงโทษการพยายามกระทำความผิดในหมวดนี้ ส่วนการขู่ที่ไม่ได้เรียกร้องสิ่งใด เป็นความผิดฐาน 脅迫 ตามมาตรา 222 ซึ่งลงโทษการแจ้งว่าจะทำอันตรายต่อชีวิต ร่างกาย เสรีภาพ ชื่อเสียง หรือทรัพย์สิน โทษจำคุกไม่เกินสองปีหรือปรับไม่เกินสามแสนเยน และมาตรา 223 強要 ใช้กับการขู่ให้ทำสิ่งที่ไม่มีหน้าที่ต้องทำ โทษจำคุกไม่เกินสามปี18 โครงสร้างสามฐานนี้ใกล้กับมาตรา 392 มาตรา 309 และมาตรา 337 ของไทยมากที่สุด
| ประเด็น | ไทย | อังกฤษ | เยอรมนี | ญี่ปุ่น |
|---|---|---|---|---|
| ฐานหลักของการขู่เรียกเงิน | กรรโชก ม.337 · รีดเอาทรัพย์ ม.338 | Blackmail (Theft Act 1968 s.21) | Erpressung (§ 253 StGB) | 恐喝 (มาตรา 249) |
| โทษสูงสุด | ห้าปี (ม.337) · สิบปี (ม.338) | สิบสี่ปี | ห้าปี กรณีร้ายแรงไม่ต่ำกว่าหนึ่งปี | สิบปี |
| การพยายาม | ลงโทษสองในสาม (ม.80) | ลงโทษตามหลักทั่วไป | ลงโทษ (§ 253 (3)) | ลงโทษ (มาตรา 250) |
| ขู่ให้ทำสิ่งที่ไม่ใช่ทรัพย์สิน | ข่มขืนใจ ม.309 | อยู่ใน blackmail เมื่อมีเจตนาได้ประโยชน์หรือทำให้ผู้อื่นเสียหาย | Nötigung (§ 240) | 強要 (มาตรา 223) |
| เครื่องแยกการทวงสิทธิโดยชอบ | ถ้อยคำ “ประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สิน” และสิทธิของผู้เรียกร้อง | ความเชื่อสองข้อของผู้เรียกร้อง (s.21 (1) (a) (b)) | ความน่าตำหนิของวิธีการเทียบกับวัตถุประสงค์ (§ 253 (2)) | ไม่ได้ตรวจในรอบนี้ |
ข้อสรุปสำหรับผู้อ่านไทยมีสองข้อ ข้อแรก ทุกระบบลงโทษการขู่ตั้งแต่ขั้นพยายาม ผู้ที่ไม่ยอมจ่ายจึงไม่ได้ทำให้ผู้ขู่พ้นผิดในระบบใด ข้อที่สอง ระบบที่มีฐานเดียวอย่างอังกฤษและเยอรมนีต้องสร้างเกณฑ์แยกการทวงสิทธิโดยชอบออกจากการขู่ ส่วนกฎหมายไทยใช้วิธีแยกฐานตามสิ่งที่เรียกร้องและสิ่งที่ใช้ขู่ ซึ่งทำให้การเลือกมาตราในชั้นแจ้งความมีความสำคัญ และเป็นเหตุผลที่สำนักงานแนะนำให้บรรยายข้อเท็จจริงให้ครบมากกว่าระบุมาตราเอง
ในมุมนิติเศรษฐศาสตร์ การแบล็กเมล์เป็นธุรกรรมที่ทั้งสองฝ่ายดูเหมือนยินยอม แต่กฎหมายทุกระบบห้าม Ronald Coase อธิบายใน Virginia Law Review ปี 1988 ว่าการเปิดเผยความลับโดยลำพังไม่ผิดกฎหมายในหลายกรณี และการจ่ายเงินโดยสมัครใจก็ไม่ผิด แต่การนำสองสิ่งนี้มารวมกันเป็นข้อเสนอกลับเป็นความผิด เพราะทรัพยากรที่ใช้ในการแสวงหาความลับและข่มขู่ไม่ได้สร้างมูลค่าใด นอกจากโอนทรัพย์จากผู้ถูกขู่ไปยังผู้ขู่ ส่วนงานสำรวจของ Patchin และ Hinduja ชี้ว่าการขู่ด้วยภาพส่วนตัวเกิดกับเยาวชนในสัดส่วนที่วัดได้ และผู้กระทำจำนวนมากเคยเป็นผู้เสียหายมาก่อน
ปัญหาที่นักนิติเศรษฐศาสตร์เรียกว่าความขัดแย้งของการแบล็กเมล์ (paradox of blackmail) คือ การขู่ว่าจะเปิดเผยเรื่องจริงไม่ใช่ความผิดในตัวเอง การเรียกเงินก็ไม่ใช่ความผิด แต่เมื่อผู้ขู่เสนอว่าจะไม่เปิดเผยแลกกับเงิน กฎหมายทุกระบบที่ยกมาในหน้านี้ลงโทษ Coase วิเคราะห์คำพิพากษาของศาลอังกฤษหลายคดีและเสนอเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์ว่า การอนุญาตให้แบล็กเมล์ได้จะจูงใจให้มีการลงทุนทรัพยากรในการค้นหาความลับของผู้อื่นเพื่อนำมาขายคืนให้เจ้าของ ซึ่งเป็นกิจกรรมที่สิ้นเปลืองทรัพยากรโดยไม่เพิ่มผลผลิตใดแก่สังคม19 สำนักงานตรวจข้อมูลบรรณานุกรมของบทความนี้กับ Crossref แต่ยังไม่ได้อ่านฉบับเต็มในรอบนี้ จึงสรุปสาระในระดับที่งานวิชาการทั่วไปอ้างถึง
มุมมองนี้อธิบายโครงสร้างของมาตรา 338 ได้ดี ตัวบทไม่ได้ถามว่าความลับเป็นเรื่องจริงหรือไม่ และไม่ได้ถามว่าผู้ถูกขู่สมัครใจจ่ายหรือไม่ แต่ลงโทษการนำความลับมาเป็นเครื่องมือแลกทรัพย์สิน และกำหนดโทษสูงกว่ากรรโชกธรรมดา ซึ่งสอดคล้องกับข้อสังเกตว่าการแสวงหาความลับเป็นการลงทุนที่กฎหมายต้องการตัดแรงจูงใจตั้งแต่ต้น
ในมุมพฤติกรรมศาสตร์ งานสำรวจของ Patchin และ Hinduja ใน Sexual Abuse ซึ่งใช้ตัวอย่างนักเรียนมัธยมในสหรัฐอเมริกา 5,568 คน นิยามการขู่กรรโชกทางเพศว่าคือ “the threatened dissemination of explicit, intimate, or embarrassing images of a sexual nature without consent, usually for the purpose of procuring additional images, sexual acts, money, or something else” และรายงานว่าราวร้อยละ 5 ของตัวอย่างเคยเป็นผู้เสียหาย ราวร้อยละ 3 ยอมรับว่าเคยขู่ผู้อื่นที่ส่งภาพให้ตนโดยไว้ใจ และผู้ที่เคยขู่ผู้อื่นมีแนวโน้มเคยเป็นผู้เสียหายมาก่อน20 งานนี้ศึกษาเยาวชนในสหรัฐอเมริกา ไม่ได้ศึกษาผู้ใหญ่ในประเทศไทย จึงใช้ได้ในฐานะข้อสังเกตเชิงเปรียบเทียบ ไม่ใช่หลักฐานว่าสัดส่วนเดียวกันเกิดในประเทศไทย
ความเห็นของสำนักงาน นิยามของงานวิจัยข้างต้นตรงกับโครงสร้างสามฐานของกฎหมายไทย คือสิ่งที่เรียกร้องอาจเป็นภาพเพิ่ม การกระทำทางเพศ เงิน หรือสิ่งอื่น ซึ่งสองข้อแรกและข้อสุดท้ายเข้ามาตรา 309 ส่วนเงินเข้ามาตรา 337 หรือมาตรา 338 ข้อสังเกตที่สำนักงานพบในงานจริงคือ ผู้เสียหายที่จ่ายเงินครั้งแรกมักจ่ายเพราะประเมินว่าค่าเสียหายจากการถูกเปิดเผยสูงกว่าเงินที่ถูกเรียก ซึ่งเป็นการประเมินที่ถูกต้องเฉพาะในกรณีที่ผู้ขู่หยุดหลังได้เงิน แต่ผู้ขู่ไม่มีแรงจูงใจให้หยุด เพราะคลิปยังอยู่ในมือและต้นทุนของการขู่ครั้งถัดไปเกือบเป็นศูนย์ การไม่จ่ายและแจ้งความจึงเป็นทางเลือกที่ต้นทุนรวมต่ำกว่าในเกือบทุกกรณี
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการถูกแบล็กเมล์ ได้แก่ ฐานความผิด การแจ้งความเมื่อยังไม่ได้จ่ายเงิน การยอมความ อายุความ ความผิดเพิ่มเมื่อคลิปถูกปล่อย การขู่ให้ทำสิ่งอื่นที่ไม่ใช่เงิน การขอเงินคืน และกรณีทวงหนี้ คำตอบแต่ละข้ออ้างประมวลกฎหมายอาญา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ตรวจกับฐานข้อมูลทางการแล้ว
ตัวบทประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 80 95 96 309 321 326 328 337 338 348 และ 392 และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และ 423 ตรวจคำต่อคำกับฐานข้อมูลกฎหมายของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (searchlaw.ocs.go.th) ฉบับปรับปรุงล่าสุด เมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569 มาตรา 90 และ 330 ตรวจคำต่อคำในวันเดียวกัน มาตรา 333 ตามทะเบียนตัวบทที่สำนักงานยืนยันแล้ว ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 39 และ 126 และพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14 และ 16 คัดจากเชิงอรรถที่ตรวจแล้วของบทความอื่นในเว็บไซต์นี้ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4403/2566 ตรวจกับระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกา (deka.supremecourt.or.th) เมื่อ 4 ตุลาคม 2569 ในวันที่จัดทำหน้านี้ระบบสืบค้นคำพิพากษาศาลฎีกาตอบข้อผิดพลาด 502 Bad Gateway ตลอดรอบ (ลองสามครั้ง) สำนักงานจึงยังไม่ยกคำพิพากษาเรื่องกรรโชกและรีดเอาทรัพย์โดยตรง และจะเพิ่มเมื่อเปิดอ่านได้ ตัวบทและคำพิพากษาต่างประเทศอ่านจาก legislation.gov.uk และ Find Case Law ของ The National Archives (อังกฤษ) gesetze-im-internet.de (เยอรมนี) และ e-Gov 法令検索 ของรัฐบาลญี่ปุ่น งานวิชาการตรวจข้อมูลบรรณานุกรมกับ Crossref ข้อความต่างประเทศที่เป็นคำแปลในเนื้อความเป็นคำแปลโดยผู้เขียน ไม่ใช่คำแปลทางการ
โทร · +66 81 654 5922 · contact@eksiamlegal.com · แอดไลน์ปรึกษา
ปรึกษาเรื่องหมิ่นประมาท
ไม่ว่าท่านอยู่ฝ่ายใดของคดีหมิ่นประมาท เราพร้อมรับฟังและช่วยประเมินแนวทาง
หากมีโพสต์ รีวิว หรือข้อความที่ทำให้ท่านหรือธุรกิจเสียชื่อเสียง ควรเก็บหลักฐานไว้ก่อนข้อความจะถูกแก้ไขหรือลบ และโปรดทราบว่าความผิดฐานหมิ่นประมาทต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด
☎ โทรปรึกษา 081 654 5922หากได้รับหมายเรียก หนังสือบอกกล่าว หรือกังวลว่าข้อความที่โพสต์ไปแล้วอาจเป็นคดี การทบทวนข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานก่อนให้การหรือเจรจา จะช่วยให้ท่านเห็นทางเลือกได้ครบถ้วน
☎ โทรปรึกษา 081 654 5922ส่งรายละเอียดของเรื่องมาทางอีเมลได้โดยตรง แนบเอกสารประกอบได้ ไม่ต้องกรอกแบบฟอร์ม
contact@eksiamlegal.comจันทร์–ศุกร์ 09:00–18:00 · ข้อมูลของผู้ติดต่อเก็บเป็นความลับ